Geertvanderleest.jouwweb.nl
Home » Meister Eckhart; vrijzinnig middeleeuwse mysticus

Meister Eckhart; vrijzinnig middeleeuwse mysticus

 

Het heeft ruim zeven eeuwen geduurd voordat zijn werk opnieuw in de belangstelling kwam, maar tegenwoordig staat Meister Eckhart (ca. 1260 – 1327). bekend als één van de grootste mystici van de Westerse geschiedenis. Hoewel sommige Eckhart-deskundigen betwisten of de Duitse dominicaan – vanwege zijn rationalistische denkwijze – eigenlijk wel getypeerd kan worden als mysticus, vormt de  unio mystica, de goddelijke eenwording, de onbetwiste hoeksteen van zijn prediking.

Eckhart heeft nooit een systematische filosofie ontwikkeld. Zijn geschriften zijn daarom het beste te lezen als persoonlijke notities bij de twee grote polen van de mystiek: God en de menselijke ziel. God is voor de mens volstrekt onkenbaar en iedere eigenschap die we aan Hem willen toekennen schiet te kort. Hij is als het ware de afgrond van het niets, waar alles in verdwijnt. De menselijke ziel is geschapen naar het evenbeeld van God en bestaat uit een drieeenheid: kennen, voelen en willen, wat overeenkomt met de deugden geloof, hoop en liefde. Boven deze drie staat de Goddelijke vonk. De taak van de mens is het nu om met zijn ziel op te stijgen naar God. Concreet betekent dit dat alle zonden geweerd worden, er gestreefd wordt naar gelatenheid en er afstand wordt gedaan van alles wat werelds is. Het uiteindelijk ideaal is afstand doen van het eigen ik en opgaan in Gods wil.

Eckhart was dominicaner monnik en doceerde theologie aan de universiteit van Parijs. Tegen hem liepen verschillende onderzoeken wegens vermeend pantheïsme en andere vormen van ketterij. Eckhart zou op aandrang van de paus een aantal stellingen terug hebben genomen. Na zijn dood veroordeelde de paus alsnog 28 stellingen.

Ikzelf kende al wel Eckhart Tolle, die vrij recent een bestseller heeft geschreven over het 'leven in het nu'. Maar deze Eckhart is toch al van ietsje langer geleden. Voor het eerst hoorde ik van deze Eckhart tijdens een retraite in een klooster, enkele jaren geleden. Een van de broeders was een echte kenner van deze Eckhart. Daardoor ben ik wat over deze meister Eckhart gaan lezen.

Het is niet altijd eenvoudig om zijn gedachtengoed te lezen en te begrijpen. En toch sprak het me aan omdat ikzelf op zoek was naar een nieuw denken over ‘god’ en de visie van Eckhart een visie is van een vrijdenker. En hij laat ruimte voor het onkenbare, de mystiek. Tevens lijkt er enige overeenkomst in zijn denken over het godsbeeld met enkele gnostische geschriften. Een perspectief dat me aansprak en me nog steeds aanspreekt.

Ik heb eerder al wel eens enkele losse artikelen geplaatst over Meister Eckhart die ik tegen ben gekomen op internet en die me aanspreken (in de bundel Wisdomflash op www.issuu.com/geertvanderleest)

Maar nu, gebundeld, staan ze mooi bij elkaar onder: http://issuu.com/geertvanderleest/docs/20141023_meister_eckhart